Midilli (Lesvos): Ege’nin Şiirle Yıkanan Adası

Midilli Adası (Lesvos), Ege’nin doğusunda, Homeros’un dizelerinde yankılanan seslerin hâlâ dalgalarla kıyıya vurduğu, mitolojiyle, şiirle ve zamanın kendisiyle yoğrulmuş büyülü bir yerdir. Midilli denince akla Sappho gelir — aşkı şiire dönüştüren kadim şair. Aynı zamanda zeytin ağaçları, taş sokaklar, denizle fısıldaşan rüzgârlar, tanrıların ayak izleri gelir.

Zamanın bile dinlenmeye çekildiği yerler vardır; rüzgârın hafızasında tanrıçaların isimleri, denizin tuzlu soluğunda kadim şairlerin dizeleri saklıdır. Midilli, işte böyle bir adadır.

Lesvos der Homeros, ama Ege’nin incisi, halk arasında daha çok Midilli adıyla anılır. Her kıyısı bir efsaneye, her taşı bir hikâyeye gebe. Burada doğan rüzgâr, Afrodit’in gülüşünü taşır kimi zaman; kimi zaman da Sappho’nun gözyaşlarına karışan mısraları fısıldar kulağımıza.

Adanın zeytin ağaçları, güneşin sarı dokunuşuyla mitolojiye karışır. Anlatılır ki Athena, Midilli’ye bir zeytin dalı uzatmış, “Unutma,” demiş, “bilgelik yalnız bilgide değil, sevilen topraklara sahip çıkmakta da gizlidir.” Bu yüzden Midilli’nin toprağı hem bereketlidir hem düşünceli.

Midilli: Dionysos’un Kupası, Aristoteles’in Dalgaları

Bir yanda rüzgârla sarhoş olmuş bağlar, diğer yanda doğanın felsefeye ilham olduğu kıyılar…Bu ada, yalnızca haritada bir kara parçası değil; tanrıların nefes aldığı, filozofların yürüdüğü, şiirin ve şarabın birlikte olgunlaştığı bir efsanedir. Şarap Tanrısı Dionysos’un adımlarını taşıyan bu topraklarda, her üzüm salkımı bir efsane anlatır. Rivayet edilir ki Dionysos, tanrılığını dünyaya en çok Midilli’de hissettirmiştir. Çünkü bu ada, neşeyle deliliğin, tutku ile teslimiyetin dans ettiği bir sahnedir.

Bağlar arasında dolaşan rüzgâr, hâlâ Dionysos’un kadehine değen öpücükleri taşır. Midilli’nin sarp tepelerinde yetişen üzüm, yalnızca şarap değil; şiire dönüşen bir sarhoşluk yaratır. Şarabın rengi kırmızıdan çok mitolojinin kızılıdır burada.

Bugün dahi Midilli’nin şarapları bu tanrısal mirasla mayalanır. Methymna (bugünkü Molyvos) civarındaki bağlarda, Dionysos’un sesi hâlâ yaprakların arasından gelir:

“Hayat bir yudumdur,
ama o yudumu Ege güneşinde içersen,
tanrılar bile seni kıskanır.”

Ama Midilli yalnızca şarapla sarhoş olanların değil, düşünceyle ayılanların da adasıdır. Aristoteles, yaşamının bir bölümünü Midilli’de geçirmiştir. Büyük filozof, öğrencisi Theophrastos ile birlikte bu adanın kıyılarında deniz canlılarını gözlemlemiş, doğanın ritmini dinlemiştir.

Midilli’nin denizi ona yalnızca bir su kütlesi değil, hayatın sırlarının çözüldüğü bir kitaptır. Deniz kestaneleri, ahtapotlar, balıkların solungaçları… Her biri Aristoteles’in doğa bilimindeki devrimsel gözlemlerine ilham olmuştur. Doğa bir öğretmendir. Sessizce anlatır. Dinlemeyi bilenler için zamanın ötesine ulaşan bir bilgidir o.

Bu adada hem Dionysos’un şarabı hem Aristoteles’in aklı buluşur. Çünkü yaşam dediğin, bazen bir felsefe kitabıdır, bazen de bir kadeh dolusu unutulmak isteğidir…